Kunst en Gezondheid Achterhoek

Wij, makers van dit statement, voelen een gezamenlijke verantwoordelijkheid om onze jarenlange ervaring met kunst in zorg en welzijn om te zetten in structurele actie. Als netwerk zetten wij ons in voor de totstandkoming van een duurzame sociaal-artistieke infrastructuur in de Achterhoek, met als doel:

1. Bijdragen aan de transitie van zorg naar gezondheid en daarmee het dreigende zorginfarct helpen voorkomen.
2. Verlagen van mentale en fysieke gezondheidsrisico’s van inwoners in de regio.
3. Vergroten van levenskwaliteit en gezondheidsvaardigheden voor mensen in de Achterhoek.

Kunst draagt bij aan een samenleving waarin preventie centraal staat. In domeinoverstijgende samenwerkingen met Wonen, Zorg en Welzijn heeft kunst een aantoonbaar positief effect – zowel preventief als curatief – op mentaal welbevinden en veerkracht. Het werkt dichtbij mensen, in hun eigen leefomgeving, en sluit aan bij hun belevingswereld en dagelijkse leven.

Wij pakken regionaal de handschoen op om invulling te geven aan de onlangs gepubliceerde White Paper Arts in Health Nederland. Deze nationale agenda vormt een stevige basis voor een duurzaam en integraal veld van kunst en cultuur binnen het sociaal domein. Dat vraagt samenwerking tussen overheden, onderwijsinstellingen, cultuurorganisaties, zorgprofessionals, het bedrijfsleven én burgerinitiatieven.

Met radicale verbeeldingskracht – het vermogen om de wereld te zien zoals deze kán zijn – kijken wij naar het zorglandschap. Niet langer zorg als eindpunt, maar gezondheid als uitgangspunt. Deze cultuurshift versnelt de broodnodige zorgtransitie.

Waarom dit nú nodig is:

• De zorg staat onder druk: het tekort aan personeel neemt toe, en de mentale en fysieke belasting van zorgprofessionals is onhoudbaar.
• De zorg verschuift naar de wijk: mensen ontvangen steeds vaker passende ondersteuning thuis, met hulp van wijkteams, familie en buren.
• De samenleving vergrijst snel: in een uitgestrekte en dunbevolkte regio als de Achterhoek nemen gevoelens van eenzaamheid en depressie toe.
• Nieuwe woonvormen vragen om sociale samenhang: initiatieven zoals hofjes vereisen actief omzien naar elkaar – iets wat niet meer vanzelfsprekend is.

Kunst moet een structureel onderdeel worden van preventiestrategieën in de gezondheidszorg in de Achterhoek. Niet als bijzaak, maar als een volwaardige pijler van beleid in de periode 2025–2035. Wij onderschrijven dit statement en verbinden ons aan de missie om met kunst bij te dragen aan een gezonde, verbonden en veerkrachtige regio. Op weg naar een duurzame infrastructuur voor kunst en gezondheid.

De toegevoegde waarde van kunst én de preventieve werking ervan worden steeds duidelijker aangetoond. Kunst speelt niet alleen een rol in persoonlijke ontwikkeling en welzijn, maar draagt ook structureel bij aan oplossingen voor maatschappelijke vraagstukken en aan een toekomstbestendige zorg. In het sociaal domein bevordert kunst veerkracht, versterkt het verbinding en stimuleert het nieuwe perspectieven.

Kunst helpt om de blik te verruimen en complexe problemen in een bredere context te plaatsen. Kunst biedt ruimte voor reflectie, verbeelding en dialoog—essentiële elementen voor duurzame verandering.

Recent zijn twee kunstprojecten in de Achterhoek opgenomen in het ZonMw-SROI-onderzoek ‘Kunst in de langdurige zorg’. De resultaten spreken voor zich: voor elke geïnvesteerde euro genereerden deze projecten respectievelijk € 3,40 en € 3,70 aan maatschappelijke waarde. Een krachtige bevestiging van de impact die kunst kan hebben binnen langdurige zorg en daarbuiten.